Radiatoren en lage temperatuur: kunnen bestaande radiatoren werken met een warmtepomp?
Radiatoren zijn niet automatisch ongeschikt voor een warmtepomp. De vraag is of ze bij lagere watertemperaturen genoeg warmte kunnen afgeven aan de ruimte.
Niet meteen vervangen, eerst begrijpen
Een warmtepomp of cv-ketel is niet de hele installatie. Comfort ontstaat pas als warmtevraag, opwekking, waterstroming, afgifte, regeling en instellingen goed samenwerken.
Bij radiatoren en lage temperatuur gaat het vooral om afgiftevermogen: kan deze radiator bij lagere watertemperatuur genoeg warmte in deze specifieke ruimte brengen?
Radiatoren zijn niet automatisch ongeschikt
Er wordt vaak gezegd dat bestaande radiatoren niet geschikt zijn voor een warmtepomp. Dat is te kort door de bocht.
Sommige radiatoren zijn inderdaad te klein voor lage temperatuurverwarming. Maar in veel woningen zijn radiatoren ruimer bemeten dan u misschien denkt. Zeker als radiatoren breed zijn geplaatst onder ramen of bijna van muur tot muur lopen.
De juiste vraag
De vraag is niet: heeft u radiatoren? De vraag is: kunnen deze radiatoren bij lagere watertemperatuur genoeg warmte afgeven in deze ruimte?
Dat hangt af van radiatorformaat, radiatortype, warmteverlies, waterstroming, temperatuurtraject en gewenste comforttemperatuur.
Waarom radiatorvermogen daalt bij lagere watertemperaturen
Een radiator heeft geen vast vermogen. Het vermogen hangt af van de temperatuur van het water dat erdoorheen stroomt en van de temperatuur in de ruimte.
Bij hoge watertemperaturen is het verschil tussen radiator en kamer groot. Warmte gaat dan makkelijker van radiator naar ruimte. Bij lagere watertemperaturen is dat verschil kleiner. De radiator geeft dan minder vermogen af.
Traditionele hogere cv-temperatuur: 75?C aanvoer, 65?C retour en 20?C ruimtetemperatuur.
Lagere temperatuur, vaak interessant bij hybride warmtepomp of beter ge?soleerde woning.
Lage temperatuur. Voor bestaande radiatoren wordt dit kritischer en moet per ruimte worden bekeken.
Nog lager. Vaak meer geschikt voor vloerverwarming of zeer grote afgifteoppervlakken.
Waarom grote raamvullende radiatoren soms gunstig zijn
In veel Nederlandse woningen zijn radiatoren onder ramen geplaatst. Soms zijn dat brede, raamvullende radiatoren die een groot deel van de muur beslaan of bijna van muur tot muur lopen.
Dat werd vroeger vaak gedaan om koudeval bij ramen op te vangen. Het voordeel is dat zo'n radiator veel oppervlak heeft. Bij lage watertemperaturen is oppervlak belangrijk.
Een grotere radiator kan bij lagere temperatuur nog steeds voldoende warmte afgeven, zeker als de ruimte redelijk is ge?soleerd en de waterstroming goed is.
Doorzonwoning en bestaande radiatoren
In doorzonwoningen ziet u vaak brede gevels met grote ramen en radiatoren onder de raampartijen. Soms zijn die bestaande radiatoren groter dan op het eerste gezicht lijkt.
Als deze radiatoren groot genoeg zijn en de woning redelijk is ge?soleerd, kan lage temperatuurverwarming soms beter werken dan verwacht.
Het blijft maatwerk per ruimte
Het hangt af van warmteverlies, radiatortype, waterstroming, temperatuurtraject en gewenste ruimtetemperatuur.
Een woonkamer kan voldoende afgifte hebben, terwijl een slaapkamer, badkamer of werkkamer achterblijft.
Wanneer zijn radiatoren geschikt voor lage temperatuur?
Een radiator kan geschikt zijn voor lage temperatuurverwarming als hij genoeg warmte kan afgeven bij het gekozen temperatuurtraject.
Radiator zelf
Afmetingen, type radiator, aantal platen en lamellen bepalen hoeveel oppervlak beschikbaar is.
De ruimte
Warmteverlies, isolatie, ramen, gevels, kieren en gewenste ruimtetemperatuur bepalen hoeveel warmte nodig is.
Waterstroming
Debiet, waterzijdige balans, aanvoer en retour bepalen of de radiator zijn vermogen ook echt kan leveren.
Als het vermogen net tekortkomt: radiatorventilatoren
Soms komt een bestaande radiator bij lage watertemperatuur net wat vermogen tekort. Dan hoeft de eerste oplossing niet altijd meteen een grotere radiator te zijn.
Radiatorventilatoren of andere add-on systemen kunnen helpen om de warmteafgifte te verhogen. Ze blazen of bewegen lucht langs de warme radiator. Daardoor wordt de warmte sneller aan de lucht overgedragen.
Kleine aanpassing, soms groot effect
Een radiatorventilator maakt geen extra warmte. Hij helpt de radiator om de aanwezige warmte beter aan de ruimte af te geven.
Dat kan nuttig zijn als het tekort beperkt is, de radiator voldoende oppervlak heeft, de watertemperatuur redelijk is en er genoeg warm water door de radiator stroomt.
De kanttekening bij radiatorventilatoren
Radiatorventilatoren zijn geen wondermiddel. Ze versterken vooral de convectiewarmte: ze zorgen dat er meer lucht langs de radiator beweegt.
Daardoor kan het comfort anders aanvoelen dan bij een warme radiator die veel stralingswarmte afgeeft. Een geblazen radiator verwarmt meer via luchtbeweging. Dat kan prettig zijn, maar sommige mensen ervaren het anders.
Denk ook aan geluid van ventilatoren, meer luchtbeweging, mogelijk tochtgevoel, stof en onderhoud. Het werkt bovendien minder goed als er te weinig warm water door de radiator stroomt of als de waterverdeling niet klopt.
Stralingswarmte en convectiewarmte bij radiatoren
Radiatoren geven warmte af op twee manieren. Stralingswarmte voelt u direct van het warme oppervlak. Convectiewarmte ontstaat doordat lucht langs de radiator opwarmt en door de ruimte stroomt.
Bij hoge watertemperaturen voelt een radiator vaak duidelijk warm en straalt hij meer warmte uit. Bij lagere watertemperaturen wordt die stralingswarmte minder merkbaar.
Wat doet een ventilator?
Radiatorventilatoren versterken vooral de convectie. Ze zorgen dat er meer lucht langs de radiator beweegt en opwarmt.
Een gewone warme radiator voelt anders dan een radiator die met ventilatoren vooral meer lucht verwarmt.
Als het vermogen duidelijk tekortkomt
Als een radiator bij lage temperatuur duidelijk te weinig vermogen levert, zijn radiatorventilatoren mogelijk niet genoeg. Dan is meer afgifteoppervlak nodig.
Grotere radiator
Meer oppervlak geeft meer mogelijkheid om warmte aan de ruimte af te geven.
Type 33 radiator
Meer platen en lamellen kunnen helpen om meer warmte af te geven op dezelfde plek.
Extra radiator
Een extra radiator kan het totale afgifteoppervlak in de ruimte vergroten.
Convector of ventilatorconvector
Deze systemen kunnen meer warmte aan lucht overdragen, vooral met ventilatorondersteuning.
Vloerverwarming
Door het grote oppervlak kan vloerverwarming goed passen bij lagere watertemperaturen.
Betere isolatie
Als de ruimte minder warmte verliest, is er minder afgiftevermogen nodig.
Radiatorventilator of grotere radiator: hoe kiest u?
De beste oplossing hangt af van hoeveel vermogen er tekortkomt. Soms is een kleine toevoeging genoeg. Soms is een grotere aanpassing logischer.
Radiatorventilator / add-on systeem
- Minimale aanpassing.
- Vaak goedkoper dan radiator vervangen.
- Kan helpen bij beperkt tekort.
- Verhoogt vooral convectie.
- Kan geluid of luchtbeweging geven.
- Werkt alleen als flow en watertemperatuur voldoende zijn.
Grotere radiator / extra afgifte
- Meer vast afgifteoppervlak.
- Meer vermogen bij lagere watertemperaturen.
- Stiller dan ventilatoren.
- Vaak meer ingrijpende aanpassing.
- Kan beter zijn bij duidelijk tekort.
- Moet passen in de ruimte.
Vergeet waterstroming niet
Zelfs een grote radiator geeft te weinig warmte af als er te weinig water doorheen stroomt.
Daarom moet naast radiatorvermogen ook gekeken worden naar debiet, waterzijdige balans, radiatorkranen en ventielen, leidingweerstand, aanvoer- en retourtemperatuur en instellingen van de warmtepomp of cv-ketel.
Check uw radiatoren met de WarmHuisCheck-tool
Om te bepalen of bestaande radiatoren geschikt zijn voor lagere temperatuur, moet per ruimte worden gekeken.
De WarmHuisCheck-tool / afgiftecalculator helpt indicatief te bekijken welke ruimte u controleert, hoe groot de ruimte is, welk type radiator aanwezig is, hoe groot de radiator is en welk temperatuurtraject u wilt gebruiken.
De tool laat zien of het afgiftevermogen mogelijk voldoende, krap of onvoldoende is. Ook helpt hij inschatten of radiatorventilatoren mogelijk kunnen helpen, of dat u juist eerst naar waterverdeling, flow of instellingen moet kijken.
Wat kunt u zelf herkennen?
Deze signalen zeggen niet meteen wat de oplossing is, maar ze maken controle van radiatoren, waterstroming en instellingen verstandig.
- Radiatoren voelen minder warm dan vroeger.
- Een kamer blijft koud bij lagere watertemperaturen.
- De warmtepomp draait lang, maar comfort blijft achter.
- Radiatoren worden maar deels warm.
- Radiatoren dichtbij de warmtebron worden snel warm, andere blijven achter.
- U moet de thermostaat hoger zetten.
- De woning warmt traag op.
- Energieverbruik is hoger dan verwacht.
- Er is stromingsgeluid.
- Het systeem is nooit waterzijdig ingeregeld.
- U heeft brede radiatoren onder ramen en wilt weten of deze geschikt zijn.
Waarom meten belangrijker is dan gokken
Op basis van alleen radiatoren aanwezig kunt u niet bepalen of een woning geschikt is voor lage temperatuur.
Niet elke radiator is geschikt, maar ook niet elke radiator hoeft vervangen te worden.
Meten en controleren geeft inzicht in:
Wilt u weten of uw bestaande radiatoren geschikt zijn voor lage temperatuurverwarming?
Gebruik de WarmHuisCheck-tool of afgiftecalculator. Daarmee krijgt u indicatief inzicht of uw radiatoren genoeg warmte kunnen afgeven bij het gekozen temperatuurtraject.
Zo ziet u of een radiatorventilator mogelijk voldoende is, of dat meer afgifteoppervlak nodig is. En als het vermogen op papier voldoende is, kijken we verder naar waterverdeling, flow en instellingen.
De WarmHuisCheck en afgiftecalculator geven inzicht en richting, maar zijn geen offici?le warmteverliesberekening of definitieve diagnose. Bij foutmeldingen, lekkage, uitval of acute storing neemt u direct contact op met uw installateur of onderhoudspartij.
Lees ook
Wilt u beter begrijpen hoe radiatoren, afgiftevermogen, waterstroming en comfort samenhangen? Deze onderwerpen sluiten hier goed op aan.